وقتی قزوین پایتخت صفوی شد، شهر باید عمارتهایی در شأن پایتخت میداشت. یکی از آنها مجموعهای بود که امروز با اسمهای مختلف شناخته میشود: باغ سعادتآباد، دولتخانهٔ صفوی، ارگ تهماسبی یا باغ فرهنگی قزوین.
هفت دروازه، یک سردر
در گذشته از هفت دروازه به این باغ وارد میشدند. امروز فقط یکی از آنها مانده و قابل بازدید است: سردر عالیقاپو. «قاپو» در ترکی یعنی در، و عالیقاپو یعنی «درِ والا».
بیشتر بناهای مجموعه از بین رفتهاند و جای دقیق باغ قدیمی هم به خاطر ساختوسازهای اطراف معلوم نیست. امروز محوطهٔ محصور بین خیابانهای هلال احمر و پیغمبریه را باغ صفوی مینامند. ساختمانهایی که در حریم باغ ساخته شده بودند خریداری شدهاند و میراث فرهنگی مشغول بازسازی محوطه است.
در یک مسیر پیاده
مجموعهٔ دولتخانه از ساختمان عالیقاپو در شمال خیابان سپه شروع میشود و به محوطهٔ عمارت چهلستون میرسد. در این مسیر بناهایی از دورههای صفوی، افشار، زند و قاجار کنار هماند؛ از جمله عمارت شهربانی، گراند هتل قزوین و بنای پیغمبریه. وسعت کل مجموعه را بیش از شش هکتار گفتهاند.
خیابان سپه
سردر عالیقاپو سر خیابان سپه است. این خیابان را شاه طهماسب همزمان با باغها و عمارتهای دولتخانه ساخت و در سال ۱۳۸۷ بهعنوان نخستین خیابان طراحیشدهٔ ایران در فهرست آثار ملی ثبت شد. گفته میشود اسم «خیابان» را از محلهای به همین نام در هرات گرفتهاند؛ جایی که شاه طهماسب دوران ولیعهدیاش را گذرانده بود.
پیش از رفتن
دربارهٔ تاریخچهٔ این خیابان بیشتر بخوانید: خیابان سپه، نخستین خیابان ایران. مجموعه در حال مرمت است و ممکن است بخشهایی بسته باشد. بهترین کار این است که عالیقاپو، خیابان سپه و چهلستون را در یک گشت پیاده ببینید. شعبهٔ بازار آرمانی هم در همین بافت مرکزی شهر است.
منابع
- مجموعه صفوی، ویزیت ایران
- خیابان سپه قزوین، ویکیپدیای فارسی
- قزوین، ویکیپدیای فارسی
- عالیقاپو (اصفهان)، ویکیپدیای فارسی