قزوین دو آبانبار به اسم «سردار» دارد: بزرگ و کوچک. هر دو را دو برادر ساختند، محمدحسنخان و محمدحسینخان سردار، که در دورهٔ فتحعلیشاه قاجار از امیران قزوین بودند. این دو برادر مدرسهای هم به اسم مدرسهٔ سردار در شهر ساختند.
آبانبار بزرگ در سال ۱۲۲۷ قمری در محلهٔ راه ری ساخته شد و در ۸ شهریور ۱۳۵۵ با شمارهٔ ۱۳۳۷ در فهرست آثار ملی ثبت شد.
چرا دیدنی است؟
آبانبار برای شهری مثل قزوین که آب جاری کم داشت، یعنی ذخیرهٔ آب آشامیدنی برای ماههای خشک. سردار بزرگ را بزرگترین آبانبار تکگنبدی ایران میدانند؛ مخزنش بیش از سه هزار متر مکعب گنجایش داشته.
از سردر تا پاشیر
- سردر: بلند، با قوس جناغی، و دو طاقنمای چندطبقه در دو طرف که با آجرکاری و کاشیکاری هندسی تزئین شدهاند. دو طرف ورودی سکوهای سنگی برای نشستن گذاشتهاند.
- راهشیر: راهپلهای با سقف قوسی که با ۵۰ پلهٔ سنگی، هر کدام حدود ۲۵ سانتیمتر، به عمق زمین میرود. سه پله از این پلکان امروز از بین رفته است.
- پاشیر: جایی در انتهای راهشیر که آب را از آن برمیداشتند.
- مخزن و گنبد: مخزن چهارگوش است و روی آن گنبدی آجری نشسته. بلندترین نقطهٔ گنبد تا کف آبانبار حدود ۲۸٫۵ متر بوده؛ کف را حدود سه متر پر کردهاند. بالای گنبد یک بادگیر و چهار روزن مشبک برای تهویه هست.
پیش از رفتن
پلههای راهشیر سنگی و بلندند؛ کفش مناسب بپوشید و با سالمندها آرام پایین بروید. ساعت بازدید را پیش از رفتن بپرسید.
اگر بناهای دیگر شهر را هم میخواهید ببینید، حمام قجر و مسجد جامع عتیق را در فهرستتان بگذارید.
منابع
- آب انبار سردار بزرگ، ویزیت ایران
- آبانبار سردار بزرگ، ویکیپدیای فارسی